Saruultuya

ДА

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Wed, 05 Aug 2009 04:08:00 +0000

Как мы близки с тобой,
Нам даже слов не надо,
Только спроси, взглядом спроси меня,
И вновь я, как тогда,
Тебе отвечу взглядом -
Да, да, да, да...

И если нам судьба
Тысячу лет подарит,
Тысячу лет буду гордиться я,
Что ты - любовь моя

В белых снегах зимы
Или в пустыне рыжей
Только спроси, молча спроси меня
Я прибегу туда,
И рядом ты услышишь:
Да, да, да...

Да! Если решит судьба
Нас разлучить навеки,
Не разлюблю! Не позабуду я
Тебя, любовь моя!
Да! Да! Да! Да! Да...

(Л. Дербенев)

Khaled Hosseini: The Kite Runner

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Thu, 23 Jul 2009 04:01:00 +0000

Бас л нулимстай хэдэн оройг Амиртай цуг өнгөрүүлэв. Хасаны амьдралын тухай уншихаар юу гэж хүний амьдрал ийм байж болдог юм, худлаа байх аа гэж бодмоор. Монгол үндэстний мах цусны тасархай Хазар Монголчуудын тухай сүүлийн үед олон удаа сонсч, уншсан болохоор бүр ч их сэтгэл хөдөлсөн байх.

Цаасан шувуу нисгэн, инээд цангинуулан Кабулын гудамжаар гүйлдэж асан бяцхан хөвгүүдийн хувь заяа амьдралын хүрдэнд юутай өөр өөрөөр эргэн одож, зөрчилдөж, амьдралын зам нь эргэн огтлолцож...

Бодоод байхнээ миний хүүхэд ахуйн найзууд ч бас л хаа ч юм нисэн одоцгоож, зарим нь харамсалтайгаар цэл залуудаа тэнгэрийн оронд дүүлэн одож, зарим нь хувь заяаны эргүүлэгт живж, зарим нь амьдралын их далай дунд сэлж байгаа шүү дээ. Гэхдээ нарлаг Монголд хүн болж төрөөд тайван сайхан амьдарч буй миний амьдралыг хаа холын Афганистанд миний төсөөлж ч үл чадах хэцүү бэрх дунд тэсэн амьдарч чадаж буй тэр хүмүүсийн амьдралыг харьцуулшгүй аж.

Тэдний нэг хэсэг нь эрх чөлөөний орон гэгдэх Америк, өөр хаашаа ч юм арай тайван амьдарч болох газар руу дүрвэн одсон. Дүрвэж ч байгаа бизээ. Нэг хэсэг нь шашны хэт туйлширсан, хэт даврагчдын ч билүү бүлэглэлд нэгдэж ороод Асеф шиг дураараа дургиж дунд чөмгөөрөө жиргэдэг байх. Харин үлдсэн хэсэг нь Хасанууд, Раимууд, Сохрабууд...

Дорд үзэгдсэн Хазара үндэстнүүдийн тухай уншихаар өөрийн эрхгүй өмөөрөх сэтгэл төрөөд байх шиг. Хөх өнгөтэй цаасан шувууг тэвэрсээр Амир дээр буцаж ирсэн Хасан, Талибануудыг зугаацуулахын тулд нүдээ тас аниад хоёр жижигхэн гараа дэвэн бүжиж байгаа бяцхан Сохраб, залуудаа бусдын харцыг булаан гунхаж асан Санабур эмгэний нүүрэн дэх хутгаар зүсүүлсэн аймшигт сорви гээд зүрх өвтгөсөн дүрслэл энэ номонд их.

Эцэг нэгтэй ч эх өөртэй, хувь заяаны эрхээр нийгмийн хоёр өөр гаралтай байхаас өөр аргагүйд хүрсэн, ах дүү болохоо мэдээ ч үгүй хоёр хүүгийн амьдралын тухай нэг уншаад эхэлчихвэл дуусгаж байж л салахаас өөр аргагүй. Эцэг хүний үрээ хайрлах сэтгэл, нийгмийн ялгаа, нэр төрөө хайрлах аминч үзлийн дунд насан туршдаа шаналан, өөрөө өөртэйгөө зөрчилдөн амьдарсаар дууссан тэдний аав Баба эцсийн бүлэгт Хасаны хувь заяаг золиосонд гаргаж байгаа нь миний мэдэхгүй тэр нийгэм, тэр соёлын харгис хатууг нэг талаар илэрхийлж байх шиг. Гэхдээ тэр дан ганц өөрийнхөө төлөө ч биш, нэг хүүгийнхээ төлөө нөгөө хүүгээ зольсон. Тэгэхээс ч өөр аргагүй байсан биз. Аймшигтай...

Амир аавтайгаа Америкт ирснийхээ дараа амьдарч байсан Сан Францискогийн Ван Нессийн өргөн чөлөөгөөр хэдхэн хоногийн өмнө явж байхад энэ номны тухай яриа бидний хэдэн нөхдийн дунд өрнөж билээ. Арван зургаан настай жаахан охин бидний яриаг ихэд сонирхон элдвийг асууж бараг л юу юугүй гүйж очоод энэ номыг уншаад эхлэх шинжтэй болохоор нь хорин нас хүрчихээд уншаарай гэж хэлсэн. Яагаад ч юм Хасан, Сохраб хоёрын эмгэнэлтэй хувь заяаны тухай энэ хөөрхөн охин битгий уншаасай гэж хүссэн юм. Киног нь бас том болохоороо үзээрэй. Би бол киног нь ер үзэхгүй гэж бодож байгаа...

Paolo Coelho: Eleven minutes

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Fri, 08 May 2009 08:18:00 +0000

Орой нь уншиж эхлээд салж чадалгүй шөнөжин уншиж дуусгасан энэ ном Paolo Coelho-н зохиолуудаас миний уншсан анхны ном юм. "The Alchemist"-ийн тухай зөндөө сонссон авч одоог хүртэл уншаагүй л яваа.

Бүсгүй хүний дотоод ертөнцийг эрэгтэй хүн ийм тодорхой, нарийн бичиж чадсан нь үнэхээр гайхмаар. Maria-тай хамт өнгөрөөсөн шөнийн турш би хэдэнтээ нулимс унагаж, зохиолчийн бичлэг, сэтгэлгээг гайхан биширч байлаа. Эмэгтэй хүний бардам мөртлөө гэнэн сэтгэл, юуны ч өмнө сөхөрчихгүй санаатай, чадахгүй байсан ч "үхтлээ" гүрийдэг нэрэлхүү зан гээд. Заримдаа ичмээр, заримдаа инээд хүрмээр, эсвэл тэнэг, бүр аймаар ч юм шиг...

Бразилийн хөдөө тосгоны жаахан охин Швейцарт ирээд замаа алдан биеэ үнэлэгч болж буй, түүний үйлчлүүлэгчид мөнгөтэй, "мундаг" эрчүүд, секс, садизм, сүүлдээ хайр дурлал, дарс, цэцэг... Ерөнхийдөө "Эртээ урьдын цагт Мариа гэж нэгэн биеэ үнэлэгч байжээ..." гэж эхлээд намайг бүтэн шөнө унтуулалгүй гүрийлгэж, уйлуулж явсаар ямар ч гэсэн аз жаргалтай төгслөө.

Зохиолч эротик агшнуудыг мөн маш эвтэйхнээр дүрсэлсэн байсан. Номыг унших явцад надад хэн нэгэн биеэ үнэлэгчийн амьдрал, нийгмийн бохир завааны тухай уншиж байгаа сэтгэгдэл төрсөнгүй. Яг л охидын амьдрал ямар байдаг тэр бүхэн, анхны үнсэлт, анхны болзоо, анхны, анхны... Дараа нь шархалсан зүрх, дахиад шархалсан зүрх, бас дахиад шарх, эцэстээ зүрх шархлуулагч...

Энэ номыг гайхалтай сайн ном, заавал уншаарай гэж хэлмээргүй байна. Сайн ном, хүсвэл уншаарай.

The love guru ба Iron man

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Sun, 03 May 2009 04:24:00 +0000

The love guru гэж хөгийн кино байнаа, нээрээ. Нилээд хүлээцтэйгээр 3/1 хүртэлх хэсгийг нь үзээд цаашид тэвчихээн байж кино үзэж байсан өрөөг орхин гарсан болно. Тэнэг гэхэд ч хаашаа юм, заваан гэхэд ч бас хаашаа юм. Тэгсэн мөртлөө хамаг л одууд тоглсон гэж байгаа. Эрчүүд бол энэ киног дуустал нь инээж маазраад үзчих юм шиг байналээ. Мань мэтийн бүсгүйчүүд бүгд "The love guru"-г хаяж "Iron man"-г сонголоо.
Төмөр хүнийг өмнө нь хоёр ч удаа үзсэн боловч энэ удаад нэгэнт кино үзэх төлөвлөгөөтэй байсан, дээр нь эхний сонгосон кино шал дэмий байсан тул буцах замдаа Дулмааг заллаа гэдгийг үлгэр болсон нь энэ л дээ. Гэхдээ Төмөр хүн сонирхолтой, адал явдалтай, дуу чимээ, дүрсний эффектүүд маш сайтай.
Энэ удаад миний анхааралд орсон зүйлс нь нэгдүгээрт, хүн хэдий гоц ухаан, гойд хүч чадал, хөрөнгө чинээтэй байлаа ч анд нөхөд, гэр бүл байхгүй бол энэ бүгд ямар ч утгагүй юмаа гэсэн нэг өгүүлэмж, хоёрдугаарт, чамайг тойрон хүрээлж, хайртай дуртайгаа зарлаж, дагаж гүйгсдийн дундаас үнэн сэтгэлт нэгнийг таньж олно гэдэг ёстой л өвсөн дундаас зүү эрэхтэй адил хэрэг гэсэн илэрхийлэл байсан юм. Муу нөхрөөс сайн дайсан мянга дахин илүү гэж нэг үг байдаг. Надад хэдийгээр ийм азгүй тохиолдол таарч байгаагүй ч "хүн цагаа тулахаар бас өөр л байдаг юм байна даа" гэсэн сэтгэгдэл төрж байсан үе бишгүй бий.
Саяхан Их Хурлын гишүүн Бат-Үүлийн бичсэн нэг нийтлэлийг уншиж байхад улс төр, эрх мэдэл, ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай огт биш анд нөхөр, үнэнч сэтгэл гэдэг чинь юу юм бэ?, миний хажууд хэн байсан хэрэг вэ? гэсэн олон асуултууд дунд торойн үлдсэн ганцаардал үнэртэж байх шиг санагдаж билээ.
Өчигдөр бас "Тайна Чингис хана" гэж дөнгөж энэ гуравдугаар сард нээлтээ хийсэн орос киног үзэж суухад бас л энэ сэдвийг гүнзгий хөндөж харуулсан байсан. Энэ киноны тухай сэтгэгдлээ мөдхөн оруулна. Сайхан кино байналээ, үзээрэй. Оргил, Түвшинхүү нарын манай монгол жүжигчид маш сайн тоглосон байсан шүү.

Живэхүй...

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Sun, 26 Apr 2009 13:31:00 +0000

Бүх юм цэнхэр... Миний даашинз, түүний нүд, тэртээх уулсын өнгө, тэнгэр, тэр байтугай наран хүртэл цэнхэрхэн өнгөөр гэрэлтэж байх шиг. Энд цэнхэр цэцэг ургажээ. Харж байна уу? Бүх юм цэнхэр...
Уруулаас минь урсан гарах үгс, чихэн дээр минь наадан бүжих яриа ч цэнхэр. Даашинзныхаа хормойг дэрвүүлэн энэ цэнхэр ертөнцөөр наадан зугаацмаар... Энэ аялгуу хүртэл цэнхэр ертөнцийн цэнхэр аялгуу. Би нүдээ анимааргүй байна, хараад л, хараад л, хараад л баймаар. Бүх юм цэнхэр...
Уулсын дээгүүр бараан үүл хөшилдөж, хүйтэн салхи нэвт үлээн жиндүүлээд. Ийм хүйтэн бороонд дургүйг минь яана... Бодит ертөнц ийм л байдаг.
Үгүй ээ, өнөөдөр би цэнхэр ертөнцөөс гарахгүй. Эндээ үлдлээ...

Хувцас бурхан, бие чөтгөр...

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Tue, 17 Mar 2009 14:42:00 +0000

Сэргэн жавхаажсан торомгор алаг нүд сормуусаа донжтой дэвэн, цовоо цолгин инээд цангинуулахад нь эр хүн байтугай бүсгүй хүн ч нүд алдмаар... Гоёмсог даашинзны хормой дэрвүүлэн үнэн галзуу бүжиж байна. Тэнгэр минь, тэр хэн бэ? Сайхан, гоё, гоёмсог, хөөрхөн, өөр бүсгүй хүнийг илэрхийлж болох ямар сайхан үгс байдаг билээ дээ?
Би түүнийг хэзээ ч анзаарч харж байгаагүй юм байна шүү дээ. Хааяахан нэг тааралдахад мэндийн зөрөөнөөс цаашгүй. Толгойгоо боосон энэ алчуур доор ямархуу үс байгаа бол гэсэн саваагүй бодлоос өөр зүйлгүй.
"Дотоод гоо сайхан" гэсэн нэг их нарийн учир утга тоочиж цэцэрхсэн нэгний үгс хоосон. Гадаад гоо сайхан үгүй бол дотоод гоо сайхан бас л хоосон... Бүү өөрийгөө хуур... Түүнийг хараач. Бүхний нүдийг унаган бүжиж байгаа энэ гайхалтай бүсгүйг хар. Нэвсгэр даашинз, алчуураа солих төдийд л төрөл арилжсан мэт хувиран өөрчлөгджээ. Би нэг сайхан үг түүнд хэлэх юмсан...
...Бороо шиврэн байснаа цас болон хувираад л. Бүсгүй хүн шиг аальгүйхэн тэнгэр үү. Гарч цасан дунд алхмаар ч юм шиг. Энэ өмнөөс ирж байгаа хэн бэ? Царай дарсан нэвсгэр даашинз, үсээ битүү далдалсан алчуур... Өчигдрийн гал цогтой үзэсгэлэнт бүсгүйг халтьхан санагдуулах нүднээс өөр юу ч үгүй. Ээ дээ. Сүсэг бишрэлийг нь яалтай ч билээ...
Бурхан минь, намайг монгол бүсгүй болгож төрүүлсэнд талархаад баршгүй ээ...

Санасан...

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Wed, 18 Feb 2009 15:26:00 +0000

Том том цасан ширхэг малгайлан... Гараа тосон нүдээ анихад хөвсийсөн цасан ширхгүүд намайг тойрон бүжиж, алган дээр минь буухдаа сэрүүхэн бас нойтон...
Сэтгэл дотор амгалан тайван, яг л энэ цас бударсан чив чимээгүй өдөр шиг. Чив чимээгүй. Гайхмаар...
Хүн зоны бужигнаан, машин тэрэгний шуугиан дундах яаруу давчуу амьдрал минь энэхэн мөч дээр ирээд түр зуур алмайран саатаа юу? Тэнгис далай, хэдэн зуун уулсын цаанаас сэтгэлд таатай дуун дуулдах шиг. Сураг ажиг тавилгүй удаа юу даа...
Хавар хурдан болоосой, өвөл бүү дуусаасай. Цас минь бүү зогс, малгайлан ор, бүр салхилан шуур. Энэ чимээгүй, амар амгаланг эвд. Өө, энд салхи байхгүй болохоор л ийм чимээгүй, тайван байжээ. Хаана, юунд тэгтлээ сатааран саатаа юм болоо?
Том том цасан ширхэг малгайлсаар... Гараа тосон нүдээ анихад...

Би зүүдлэв...

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Tue, 10 Feb 2009 14:07:00 +0000

Эргэн тойрон өнгө өнгийн одод гялалзан би вээр тэдний дунд гэрлийн хурдаар нисч явнам. Өмнөөс харван ирэх сүүлт оддоос чадмаг гэгч нь бултан, огторгуйн дунд дураараа дүүлж байна. Бүхий л бие цогцос минь зүйрлэхийн аргагүй хөөрлөөр бялхан дүүрч, улам хурдлан, улам цаашаа харвахаас өөрийг үл бодно. Нэг тал нь гэрэлтэн ахуйд нөгөө тал нь харанхуйлан дүнсийх гариг эрхэс, дэлбэрч буй галт одод, өнгө өнгийн...
Ийм гайхалтай үзэгдлийг кинон дээрээс ч харж байгаагүй санагдана. Нэгэнтээ хурдаа аван нисэхэд эргэн тойронд буй бүхэн тэртээ хойшоо харван алга болж, аажууран сатаарахуйд эргээд л эгэлгүй их огторгуй нүднээ тодорно. Би чухам хаана, юуны учир, юунд ингэтлээ яаран хурдалж явааг бүү мэд...
Гэнэтхэн нүдний өмнө асар том гариг юу юугүй тулан, хаашаа ч бултан зайлахын аргагүй бүх орон зайг хаагаад ирэхийн сацуу дэмий л нүдээ аньж бурхан тэнгэрт өөрийгөө даатган орхив. Ямар нэгэн зүйлийг мөргөөд, эсвэл би унаад нэг л их өвдөлт, аймшиг болно доо гэсэн айдас зүрхэнд зурсхийн хамаг бие хөлрөөд ирэх шиг. Тэгтэл... тэгтэл.. юу ч болсонгүй, би хүлээсээр...
Нүдээ нээхэд өнөө олон өнгө өнгийн одод, гариг эрхэс тэртээ дээр тэнгэрт анивчиж, би газар тэнгэрийн завсарт жингүйдэн хөвж явна. Үзтэл нөгөөх асар том гариг дээгүүр нисч яваа бололтой. Тайван, намуухан, дулаан... Доошоо харахад газрын шаргал хөрс, уул толгод нүднээ дурайж, дээш өлийхүйд одод даллан дуудаж байна. Би дахин хурдаа авч, эндээс тасран холдохоос эмээж, зөөлөн хөвөн бүүвэйлэгдэхийг хүслээ. Энд нэг л сайхан. Аажуухан, зөөлөн, тэгээд бас чив чимээгүй байх юм. Гариг эрхсийн дундуур эргээд галзуу мэт хурдлан дүүлэх хүсэл төрөхүйд цойлон одох гэсэн боловч миний хүслээр хаашаа л бол хаашаа харван дүүлж байсан тэр их хурд алга болчихжээ. Яаж ч хичээгээд дээшээ бус харин ч доошоо хөвөөд байх шиг.
“Миний охин, сэрээрэй!” Ээжээ, энэ та юу? Та хаана байнаа? Энэ сайхан хоолой тэртээх огторгуйн гүнээс сонсогдоод байх шиг... Би сэрчихлээ... Өрөөндөө... Харанхуй... Нам гүм...

City of Ember

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Sun, 25 Jan 2009 14:10:00 +0000

Дэлхийн амьдрал, байгал ертөнц тэр чигээрээ сүйрч, амьд үлдсэн хүмүүс газрын гүнд амь хоргодон Эмбр гэх нэртэй хотыг байгуулжээ. Гамшгаас хойш 200 гаруй жил өнгөрсний дараах үйл явдлыг өгүүлэх энэхүү зөгнөлт кино өнгөрсөн оны 10 сард нээлтээ хийсэн агаад сонирхолтой үйл явдлаар дүүрэн. Цагаа хумслан байж үзсэнийх хэдийгээр сэтгэл хөдлөөгүй боловч дажгүй кино гэж дүгнэв.
Хотын амьдралыг тэтгэгч нь болсон эрчим хүчний асар том генератор (энэ үг чинь орчуулагддаг билүү, юу билээ?) нь жагсаалаас гарах дээрээ тулж, Монголчууд бидний ихэд танил нөгөө байн байн тог тасрах зовлонг хотын оршин суугчид амсахын зэрэгцээгээр хүнсний нөөцгүй болж, өлсгөлөнгийн аюулын харанга дэлдэж байлаа.

Хотын захирагч энэ аюулаас гарах гарцыг үл хайхаар барахгүй, байгаа хүнсний нөөцийг нууцлан далдалж, зөвхөн өөрөө идэж ууж суух юм. Харин ядарсан оршин суугчдаа сайхан үг, амлалтаар молигодон хуурч, "За алив бүгдээрээ нэгдэн тэмцэцгээе. Бид энэ бүхнийг хамтдаа давж туулна, урагшаа" ухааны юм ярьж хотын сүлд дууг сэтгэл хөдөлмөөр дуулна. Энэ дүр зураг ч бас танил юм шиг...

Энэ үед өнгөж 12 настай, хотын долоо дахь захирагчийн үр удам, "өрөмний өт" шиг Лина (Lina) гэх охин эмээд нь өвлөгдөн ирсэн нэгэн хачирхалтай хайрцгийг олсноор үйл явдлын жинхэнэ өрнөл эхэлнэ. Лина, түүний ангийн найз, бидний ярьдгаар "жинхэнэ гавал толгойтой" аавтай Дүүн (Doon) гэх залуу хүү нар хайрцгийн нууцыг тайлахаар оролдох явцдаа хотын мөхөл ойртож байгаа болон Эмбрийн захирагч "нэг л биш" гэдгийг олж мэддэг. Ингээд л бүх л киноны адилаар бөөн адал явдал эхэлж, тэмцэл, хууран мэхлэлт, айдас хүйдэс, амжилт гээд л цаашаа өрнөнө. Эцсийн эцэст тэд газар дээр гарч чадах бөгөөд өглөө нар мандаж, байгал дэлхийн амьдрал сэргэсэн болохыг харна.

Ерөнхийдөө ямар ч хүчин зүтгэл жижигдэхгүй, хичнээн бага байсан ч нас залуудахгүй, ухаан, зориг эрмэлзэл, хичээл зүтгэл байхад юманд хүрнэ гэсэн санааг гаргажээ. "Муу санаа биеэ отно" гэдэг үлгэрийг хүнс нуусан өрөөндөө нуугдаж байгаад араатанд идүүлсэн хотын захирагчаар дүрслэн харуулсан байна. Хуурч мэхлээд хол явахгүй ээ гэж хэлээд байна, цаана чинь. Бас жинхэнэ үүргээ мэддэг, ажлаа хийж чаддаг хүн хэрэгтэй үед, хэрэгтэй газраа байж хийхээ ч хийж, амрахаа ч амарч чаддаг болохыг Сул (Sul) гэх сантехникч өвгөн харуулна. Ийм хүмүүс Монголд олон бий. Бүр маш олон байгаа гэж би бодно.

Киног үзсэний дараа уран зөгнөл, адал явдал автагдах бус утаан дундаа умбасан Улаанбаатар минь л бодогдож байх юм...

Улаанбаатар минь газрын гүний харанхуй Эмбр болчихгүй байгаасай. Бидний заяа түшиг.

Howl’s moving castle

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Wed, 07 Jan 2009 01:27:00 +0000

Түүний дуу хоолойг сонсонгуут л хамаг биеэр ямар нэгэн юм гүйх шиг болж гайхалтай мэдрэмж төрөөд байдаг юм. Хэн бэ гэж үү? Нөгөө л Christian Bale. Тэр Hayao Miyazaki san-ийн бас нэгэн хөөрхөн киноны шидэт байшингийн эзэн Howl гэх нууцлаг, ид шидийн хүчтэй, царайлаг залуугийн дүрд дуу оруулжээ.

Ид шид, шулмас, албин чөтгөрүүд, дайн тулаан, нөхөрлөл, хайр сэтгэл гээд бүгд энэ кинонд багтсан. Өдөр бүрийг эгэл жирийн амьдрал дунд, ээжийнхээ дэлгүүрт малгай чимэглэн өнгөрөөж асан Sophie охин тэнгэрээр дүүлдэг нэгэн сайхан залуутай санамсаргүй таарснаар киноны хачин жигтэй үйл явдлууд өрнөж эхэлнэ. Мөнөөх залуу бол мэдээж Howl бөгөөд түүний зүрхийг өөрийн болгохыг санаархсан шулмас Witch of the Waste охиныг 90 настай эмгэн болгон хувиргана. Ямар ч идэвхгүй, нэгэн хэвийн амьдралтай, аймхай жаахан бүсгүй эмгэн болон хувирсны дараа түүний дотоодод нуугдаж байсан амьдралын тэмүүлэл, аймшиггүй зориг, ухаалаг шинж чанарууд илэрч гарч ирэх бөгөөд Howl-д дурласан сэтгэл нь түүнд улам их хүчийг өгдөг.

Нөгөө талд Howl хэдийгээр хүчирхэг, агуу ид шидтэй боловч эмзэг, хайр халамж дутсан нэгэн болох нь харагдана. Өөрөө явдаг шидэт байшингийн гэр бүлийн бусад гишүүд болох байшингийн онгон Calcifer, бяцхан жаалхүү Markl, хараалд өртөөд мануухай Turnip Head болон хувирсан хөрш улсын ханхүү Justin нар киноны үйл явдлын тайлалд гол үүргийг гүйцэтгэнэ. Calcifer санамсаргүйгээр Howl-ын зүрхийг шулмаст алдаж, Sophie түүнийг яаж аварч байгаа болон Turnip Head мануухай хэрхэн үзэсгэлэнт ханхүү болон хувирч буй гээд үйл явдал хэрхэн өрнөхийг киноноос үзээрэй. Киноны төгсгөл хэдийгээр аз жаргалтай боловч Sophie залуу насаа бүрэн сэргээж чадалгүйгээр, буурал үстэй хэвээр үлддэг нь харамсалтай. Магадгүй, амьдралд аз жаргал үнэ цэнэтэй олддог гэсэн санааг үүгээр илэрхийлсэн ч байж болох.

Уг киноны эх зохиол нь арай өөр бөгөөд номын зарим баатруудыг кинонд өөрчилж оруулсан ажээ. Жишээлэхэд, номон дээрээ залуухан, үзэсгэлэнт бүсгүй дүртэй гардаг шулмас кинон дээр тарган, настай авгай, аймшигт дүр төрхтэй, хилэнт гэрийн онгон Calcifer кинон дээр эгдүүтэй хөөрхөн галын дөл төрхтэй дүрслэгдсэн гэх мэт өөрчлөлтүүд хийгдсэн байна. Гэхдээ миний хувьд ямар ч киноны зохиолыг эхлээд уншчихвал кино сонирхол татахаа байчихдаг тул эхлээд киног нь үзээд дараа нь зохиолыг уншихыг эрхэмлэдэг юм.

Нэг бүтэн жил...

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Sun, 04 Jan 2009 09:04:00 +0000

Хуучин оны сүүл, шинэ оны эхний хэдэн өдрүүдийг хол замын аялал, галт тэрэг, автобус, такси, адал явдал, шинэ газар, шинэ хүмүүс дунд өнгөрөөлөө. Гэрийнхэн, найз нөхөд, блог андууддаа шинэ жилийн мэнд хүргэж амжилгүй явсаар шинэ оныг хуучруулах дөхжээ.

Энэ онд монголчууд бид бүгдээрээ хэн нэгнээс хишиг хүлээж, хэн нэгний хүч чадал, халамж, тусламжид найдалгүйгээр өөрсдөө хийж, бүтээх жил байх болтугай гэж ерөөе.

Шинэ жилийн мэнд!

Дууны үгээр илэрхийлэхүй...

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Thu, 27 Nov 2008 13:36:00 +0000

I decided long ago
Never to walk in anyone's shadows
If I fail, if I succeed
At least I'll live as I believe
No matter what they take from me
They can't take away my dignity
Because the greatest love of all
Is happening to me
I found the greatest love of all
Inside of me
The greatest love of all
Is easy to achieve
Learning to love yourself
It is the greatest love of all

And if by chance, that special place
That you've been dreaming of
Leads you to a lonely place
Find your strength in love

М. Цветаева: Два солнца стынут...

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Tue, 18 Nov 2008 03:25:00 +0000

Два солнца стынут, о Господи, пощади!
Одно - на небе, другое - в моей груди...

Как эти солнца,- прощу ли себе сама?
Как эти солнца сводили меня с ума!

И оба стынут - не больно от их лучей!
И то остынет первым, что горячей

Nausicaä of the Valley of the Wind

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Fri, 14 Nov 2008 15:44:00 +0000

Hayao Miyazaki san-г шүтэн биширч барахгүйнээ. Аль 1984 оны Nausicaä of the Valley of the Wind хүүхэлдэйн кино-анимэ одоо болтол Япончуудын хамгийн дуртай анимэгийн нэг төдийгүй цаашид ч дэлхий даяар сонирхон үзсэн хэвээрээ л байх болуу. Миний бодлоор иймэрхүү төрлийн анимэ зураг, эффектүүд сайнгүй боловч үнэхээрийн сэтгэлийг хөдөлгөж, өөр ертөнцөд авчирч чаддаг увидастай тул би салж чадахгүй шимтэн үздэг билээ.
Энэ анимэд хүн төрөлхтөний тарьсан уршгийн улмаас агаар нь агаар, ой мод, ус, хөрс бүгд хордсон, хүмүүс, ан амьтад "бараг" устаад зөвхөн аварга том шавьж үлдсэн дэлхий дээрх нэгэн жижигхээн омгийн тэргүүлэгчийн охин зоригтой, дайчин Насика, Tolmekia гэх нэртэй хүчирхэг омгийн удирдагчдын нэг гүнж гэх гайхалтай бүсгүйчүүд гарна.
Мөхөж буй дэлхийгээ яаж аврах вэ гэсэн нэг зорилгын төлөө өөр өөр аргаар тэмцэж буй омгууд хоорондоо хэрхэн зөрчилдөж, ямар ч эв нэгдэлгүй "давхилдаж" байгаа тухай гайхалтай зөгнөлөөр дүрслэн харуулсан. Энэ киноны гол утга агуулга нь болох аварга том, аймшигт шавьжууд (шавьжнаас айдгийг хэлэх үү, бррррр) хүртэл байгаль дэлхийнхээ төлөө тэмцэж байх юм. Ерөнхийдөө нэгэнт амьсгалах агаар, гишгэх газар, уух ус нэгээс хойш хүн, амьтан, тэр байтугай шавьж хүртэл ялгаагүй байгалиа хайрлагтун гэсэн санааг гаргасан байна. Мөн хүн төрөлхтөний захирч эрхшээлдээ оруулж чадахгүй зүйлс ертөнцөд оршсоор байдаг гэж өгүүлжээ.
Бүх л киноны адилаар хайр сэтгэл, нөхөрлөл, хүндлэл, үзэн ядалт энэ кинонд багтсан. Миний хувьд Насика ааваа алуулсныг мэдэнгүүт дайснуудтай хэрхэн тэмцэж байгаа болон Tolmekia-н гүнж зүүн гаргүй гэдгээ харуулан "Энэ зэвүүн шавьжнууд, сөнөсөн ертөнц (Sea of Decay) намайг гаргүй болгосон. Хэрэв хэн нэгэн миний нөхөр болох аваас үүнээс ч илүү аймшгийг миний биенээс олж харах болно" гэж хэлж байгаа хэсгүүд ихэд сэтгэл хөдөлгөлөө. Аливаа бүхэнд нэг талаас халуун сэтгэл, нөгөө талаас аймшигт хүч чадал, хайр найргүй үзэн ядалт байх бөлгөө. Аварга, зэвүүн шавьжинд хүртэл...
Салхит хөндийн Насика гүнжийн тухай киног үзээгүй хүн байх аваас заавал үзээрэй гэж зөвлөе. Гайхалтай бөгөөд хуучрахгүй кино шүү.

Энэ өдөр...

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Tue, 04 Nov 2008 10:52:00 +0000

Нэг тийм гашуун, цээжийг минь хорсгон хөндүүрлэсэн... Энэ амтыг мэдрэх шаналгаатай хэцүү, сэтгэл санааг урвуулсан мансуурлыг бэлэглэхээс өөр шидийг үл үзүүлнэ.

Салхин их далайн дээгүүр дураараа дүүлэн, давалгаанд нь бөмбөрөн эрхлэхдээ жаргалтай ч шуурга тавин хилэгнэхдээ догшин ажгуу. Далай түүнийг хөөсөрсөн их усаараа илбэхдээ уян зөөлөн авч давстай гашуун ус нь хайр найргүй шавхуурдах үедээ даанч харамгүй, бас хатуу...

Эгнэшгүй их цаг хугацаан дунд зурсхийгээд өнгөрөх энэ богинохон амьдралд нэгэнтээ далайн давалгаан дээгүүр эргэлдэн хуйларч, нэгэнтээ эх газраар дүүлэн нисч, эс бөгөөс уулсын өндөр оргилууд дунд дураараа давхих салхин адил хэзээд амар амгаланг үл амсах бүсгүй зүрх минь...

Тэр гагцхүү айхыг үл мэдрэх юм. Юутай томоогүй. Тэр бас цав цагаан, хиргүй тунгалаг юм. Юутай гэнэн. Маргаашийг огтоос төсөөлөхгүй тул тэр жаргалтай юм. Юутай атаархам...

Wall-E

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Fri, 31 Oct 2008 13:22:00 +0000

Эгдүүтэй хөөрхөн Wall-E, Eve хоёрыг хичнээн дахин үзээд уйдахгүй юмаа. Уоли киноны эхнээс авхуулаад дуусан дуустал инээд, эгдүү хүргэсээр бүр сэтгэл сэргээчихнэ.
Хөгжилтэй, хөөрхөн энэ кинонд их зүйлийг өгүүлжээ. Байгаль хамгаалал, цөлжилтийн аюул, хүн төрөлхтөний буруу үйлдлийн үр дагавар, улс төр, үүрэг хариуцлага, нөхөрлөл, хайр сэтгэл, бүр таргалалтын зовлонг хүртэл багтаачихсан байх юм. Хүүхэд, том хүн хэнд ч бай юм бодогдуулахаар агуулгыг Пиксарынхан гаргаж чадсан байна. Үзэгчдээ юм бодуулахын зэрэгцээгээр сэтгэлийг нь бас сэргээчихнэ. Ерөнхийдөө мөнгөө ч хөөж, агуулгаа ч гаргаж чадсан сайн кино гэж би хувьдаа дүгнэлээ.
Хөөрхөн Еваг дэлхий дээр ирсний дараа өдөр бүр хогоо цэвэрлэн орой нь байрандаа ирж шуурганаас хоргодож хоноод, дараагийн өдөр нь дахиад л “хогондоо” гардаг Уолигийн амьдрал нэг ёсондоо “будаа” болж тайван амьдрал, жоом найз хоёроос нь илүү сэтгэлийг нь татсан нэг “зүйл”-тэй болсноор бөөн адал явдалд орооцолдож эхэлж байгаа нь амьдралын нэгэн ихээ чухал “асуудал”-ыг сөхөж тавьсан байна.
Бид өнөөдөр өөрсдөө ч анзааралгүй автоматжуулалтын нөлөөнд улам бүр автаж амьдрал маань тэр чигээрээ тоног төхөөрөмж, компьютер, роботуудаас хамааралтай болсоор байгаа нь цаашдаа хүргэж болзошгүй үр дагавруудын нэгийг сонирхолтойгоор зөгнөн харуулжээ.
Хөдөлгөөний дутагдалд орж баахан жин нэмчихээд "буяны тарга аа хө" гээд гайхуулсхийгээд явж байдаг хүмүүст энэ киног сайн үзүүлбэл фитнес клубуудын орлого нэмэгдэх магадлалтай.
Эцсийн эцэст үүрэг хариуцлагаа сайн мэддэг онгоцны ахмадынхаа хамтаар сөнөсөн дэлхий дээрээ хүмүүс эргэн ирцгээлээ. Бүрэн автомат орчинд роботуудын халамжинд амьдарч дассан энэ хүмүүс цаашдаа яаж амьдрах, юу хийх, ер нь амьдарч чадах ч юмуу, үгүй ч юмуу. Гайхмаар олон асуултууд л үлдлээ. Ямар ч гэсэн эгдүүтэй Уоли хөөрхөн Еватайгаа гараа атгачихсан зогсож байна. Өө, энэ хажууд сууж байгаа нөхөр Уоллитой адилхан ч юм шиг...

Ээждээ бичсэн захиа

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Thu, 23 Oct 2008 23:25:00 +0000

Миний ээжээ, сайн сууж байна уу? Охин нь дэгжин бүсгүй болзоондоо очихоор өнгө өнгийн хувцсаа ээлжилж өмсөн сонгох гэж ядаж байхтай зүйрлэм түмэн янзын өнгөөр хувиран гоёх намрын сайхан байгаль дунд таныгаа санаад л гүйж явна. Аав бид гурвыг очиход налгар дулаахан байсан ээж ууланд өвлийн амьсгал сэнгэнээд эхэлсэн биз ээ. Өглөөний нарны туяаг угтаад цантсан өвсөн дээгүүр та минь хөл нүцгэн тайвуухан алхалж байх шиг гэж санагдаад байх юм. Эсвэл тэртээ дээрээс намайгаа хараад сууж байна уу?

Ээжийгээ хөтлөн алхаж буй залуу, охиноо эрхлүүлэн үнсэж байгаа ээжийг харахаар атаархахын дээдээр атаархаж, бушуухан буруу хараад нулимсаа залгичихна. Хааяа та зүүдэнд минь ирнэ. Олны дунд бужигнаж явахдаа мэдрэхгүй мэт боловч нэг их баяр баясгалан төрсөн, эсхүл гунигийн мананд умбасан үед та минь санагдаад өмөг түшиг, дулаан энгэрээ хайгаад байх юм...

Дэлгүүр орохоороо сурсан зангаараа энийг ч, тэрнийг ч ээждээ авчих юмсан гээд барьж үзээд л. Одоо ноднин жил авхуулсан бид хоёрын зурагнаас та өөдөөс минь хараад сууж байна. Нэг мэдэхэд тэр өдрөөс хойш хоёр сар гаруй хугацаа харвасан сум шиг өнгөрчихжээ...

Охин нь нутагтаа очоод хамгийн түрүүнд ээж ууландаа очиж тантайгаа золгоно. Нар туссан, дулаахан, анир чимээгүй, тийм л нэг таатай сайхан уул байсан. Өвлийн хахир хүйтэнд ч тэр хэвээрээ байх байхаа.

Ээжийгээ санан суугаа охин нь

М. Цветаева: Мне нравится

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Mon, 20 Oct 2008 11:42:00 +0000

Мне нравится, что Вы больны не мною
Мне нравится, что я больна не Вами
Что никогда тяжелый шар земной
Не уплывет под нашими ногами...

Мне нравится, что можно быть смешной,
Распущенной, и не играть словами
И не краснеть удушливой волной,
Слегка соприкоснувшись рукавами...

Спасибо Вам и сердцем, и рукой
За то, что вы меня, не зная сами,
Так любите,
За мой ночной покой,
За редкость встреч закатными часами,
За наше негулянье под луной,
За солнце не у нас над головами...

За то, что Вы больны, увы, не мной,
За то, что я, увы, больна не Вами

Equilibrium

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Thu, 09 Oct 2008 12:52:00 +0000

"Librium is freedom"
John Preston

Хүйтэн, баргар, нэгэн хэвийн, урлагийн бүтээл, гоо сайхан, хайр дурлал, уур хилэн, өшөө хорсол, уй гашуу юу ч үл орших ертөнц. Тэнд “гэмт хэрэг”, галзуу солиорол, атаа жөтөө юу ч байхгүй. Гагцхүү нэг хувцсаар ижилсэж, нэг л үйлдлийг өдөр бүр давтан хийж, нэг л философийг байнга сонсож, уншиж, дагаж мөрдөж, шүтэн биширч, түүнээс өөр зүйл байхгүй мэт амьдрал. Нэг бодлын тэртээх уулнаас цааш газар үгүй хэмээн гардаг “Хуучин хүү”-гийн үлгэр, нөгөө бодлын жинхэнэ ёсоороо коммунист ертөнц мэт. Хэн ч үгүйрэн хоосроогүй, юуны ч төлөө санаа үл зовж, тэр байтугай хэн нэгэнд дурлаж, хайрлаж, хаягдаж шаналан зовох, эсхүл үр хүүхдийнхээ төлөө бүхнийг умартан зүтгэж байгаа бүхнээ зориулах ямар ч хэрэггүй. Амьд биеийн жаргалыг хамтдаа эдлэх хэн нэгэн чамд оногдоно, үр хүүхэдтэй болно, гэхдээ тэд хэн ч биш. Зүгээр л нэг секс болохоос жаргал, таашаал ердөө ч биш. Аав, ээж гэж хэн байх нь чамд ямар ч ялгаагүй. Гагцхүү бүх зүйл “нам тайван сайхан” буюу “equilibrium”-тэнцвэрт ертөнц-Libria.

Ийм ертөнцийг би ч, та ч, өөр хэн нэгэн нь төсөөлж чадах болуу? Энэ ертөнцийг Kurt Wimmer-н “Equilibrium” кинонд Dominic Purcell, Christian Bale, Sean Bean нарын жүжигчид амилуулсан байна. Зарим хүмүүс Матрицын болхидуухан хуулбар, сонирхох зүйл юу ч үгүй гэж хэлдэг. Харин миний хувьд энэ киног эхэлж үзэхэд байлдаан тулааны дүрслэлийн хувьд Матрицтай төстэй санагдсан агаад хоёр дахь удаа үзээд түүнтэй адилтгах зүйл алга гэж үзсэн бөлгөө.

Кино бүхэлдээ “Матриц”болон бусад зөгнөлт кинонуудын нэгэн адил тулалдах урлагийн гайхамшиг, эгэл биш тулаанууд, адал явдлаар дүүрэн боловч ялгаатай нь хүний дотоод сэтгэл, амьдралын философийг бүхлээр нь хөндсөн маш өргөн агуулгатай байлаа. Эцсийн эцэст хүний амьдралын утга учир нь яг юу юм бэ гэж киног үзсэний дараа би өөрөө өөрөөсөө асуугаад хариултаа олоогүй, одоо ч гэсэн хайсаар л явна. Манай баатрын хамтрагч Партрижийн найз бүсгүй Mary O’Bryan (Emily Watson) “Why are you alive? ... To feel...” хэмээн хэлдэг. Киноны шигтгээ буюу сэтгэл хөдлөл, мэдрэмжийн бэлэг тэмдэг гэж миний нэрлэсэн энэ бүсгүй үнэхээр дур булаам, зоригтой, ухаалаг. “Бидний ертөнц”-д ч ийм бүсгүйчүүд ховор билээ.

Гол баатар болох Жон Прэстоны дүрийг жүжигчин Кристиан Бэйл гайхалтай гаргажээ. Хийх гэж бодсон л бол хийдэг, эсвэл нэгэнт бүтэхгүй ээ гэсэн бодлоор зүгээр байгаагаар нь орхидог, зохицон амьдардаг, нэг бол болж байгаа зүйлтэй нэгэнт эвлэрч чадахгүй тул өөрөө байхгүй байсан нь дээр гэж үздэг гэх зэрэг хүмүүний аливаа бэрхшээлтэй тулгарах үедээ гаргадаг шийдвэрүүдийг дүр тус бүр дээр сонирхолтой харуулсан. Эр хүйстнүүдийн дундах “шалгарлын процесс” ч гэж хэлж болмоор санагдсан.

Гэхдээ өчүүхэн ч сэтгэлийн хөдлөлгүй ертөнцийг эгэл жирийн хүмүүн бид төсөөлж арай л үл чадах, эсхүл угаас хүний төрөлхийн зөн совин ч юмуу ямар нэгэн дотоод мэдрэмж оршсоор байдаг нь тод харагддаг. Жишээлбэл, Партриж (Шон Бийн) гэх хамтрагчаа шууд л буудчихын оронд энэ хүн миний найз, миний хувьд үнэ цэнэтэй гэсэн сэтгэл Прэстонд илэрнэ. Аймшигтай, өршөөлгүй боловч ямар нэгэн юм түүнд байнаа.
“Destruction… is penalty for feeling” Аймаар сонсогдсон шүү.

Эрээнтэй бараантай хорвоод байж л байдаг нөгөө “дээгүүрээ хувааж иддэг” гэдэгтэй адил зүйл Либриад бас л оршиж байна. Dupont (Angus Macfadyen) өөрөө Либриаг хэрэглэдэггүй, өрөөгөөрөө дүүрэн уран зураг, урлагийн бүтээл өлгөчихсөн сэтгэлийн хөдлөлд автагданхан суудаг.
Түүний хэлсэн энэ үг их юм бодогдуулсан шүү. “Let’s show them that we are what we mean. Let’s burn this woman...”

Эцсийн эцэст сэтгэл хөдлөл, мэдрэмжийг хүмүүний амьдралаас, түүний бие, зүрх сэтгэлээс салгаж яавч үл болно гэсэн агуулгаар кино төгсөв. Зүрх сэтгэл үгүй бол амьдрал амтгүй, нэгэнтээ өөрийгөө хайсаар дуусдаг хорвоог бүр ч утга учиргүй болгож орхих юм шиг санагдсаар нилээд удаан “бичиг” харж суулаа...

(Санаагаар болдог бол ч Либриаг хааяа нэг хэрэглэчихмээр үе бий шүү. Даанч одоогоор зөвхөн номны хуудас, дэлгэцэн дээрээс л энэ бодисыг олох юм даа.)

Надад их таалагдсан, тогтоогоод авчихмаар нэгэн үгийг Престон үргэлж шахуу хэлдэг нь: “My timeframe dictates that I can not wait”

Нүд хийгээд гэмшил

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Sat, 04 Oct 2008 23:47:00 +0000

Энэ хоёр нүд яасан удаан дагах юм бэ? Тэр нүдийг санагдуулаад юутай хэцүү вэ? Гэмшил дүүрэн дурсамжийг минь хөндөөд хаа ч явсан дагаад байх юм, битгий тэгээч. Ханан дээрээс хүртэл хараад байх шиг санагдаад би шаналаад байна.
Амьдрал, үхэл дотор нь багтаж, эгэл жирийн, агуу их холилдон оршсон их усан далай шиг мэлтийсэн энэ харцнаас чинь би айгаад байна, хэрэггүй ээ. Унтах нойр минь хулжиж, амгалан зүүд минь нисэн одлоо. Гагцхүү тайван амарыг хүсээд байхад ямар хяслантай юм бэ, далай минь?
...
Зүрхээ чангалан дахин нэг харлаа. Биш ээ. Нүд өөрийг өгүүлж байх шиг... Өө тиймээ, энэ өөр юм байна. Тэр нүд биш байна...
Зүрх минь тайвширч, сэтгэл минь амрав. Гэмшил, дурсамжийн аль аль нь мартагдсан арал руугаа хийсэн одож, харин би бээр зүүдний ертөнц рүүгээ дураараа ниссэн нь энэ буюу...

Шунал минь, асар их шунал минь

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Fri, 03 Oct 2008 04:27:00 +0000

Нэг уулын оргил дээр гараад дараагийн улам өндөр оргил өөд тэмүүлдэг шиг нэг зүйлийг өөрийн болгонгуут илүү их, бүүр илүү их зүйл рүү шунан дайрах ажээ. Харин хүссэндээ хүрээд авчихсан хойноо тэгтлээ их шунан зүтгэж байсан шигээ сэтгэл ханан тайвшрах нь ер үгүй. Байдаг л нэг зүйлийг авчихсан, байдаг л нэг зүйлийг хийчихсэн мэт санагдаж, дараагийн нэгэн илүү сайхан, илүү сэтгэл татам, илүү амттай харагдаад эхлэх нь гайхалтай.
Байгаа бүхэн минь багахаан, би жижигхээн, тэрнийг ч авмаар, үүнийг ч хиймээр. Ертөнцөд сэтгэл татам зүйлс юутай их, өчүүхэн миний хүсэлд хязгаар үгүй. Цаг өнгөрөх тусам яарч давчдан, улам хурдлах, байлдан эзлэх хүсэл нэмэгдэнэ. Цаг хугацаа, хүчин чадал минь даанч хязгаартай тул утга учиртайгаар, эргэж харамсахгүйгээр "дайтах"...
Энэ дайнд ялах ялагдах эцсийн үр дүн нь чухал биш. Туйлын ялалт, туйлын ялагдал гэж байх билүү? Гагцхүү шуналт сэтгэл тайвшрах эсэх нь л чухал буюу.

Хайр дурлал аа гэж... (элэг хөшив)

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Thu, 02 Oct 2008 22:39:00 +0000

Princess Mononoke

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Thu, 02 Oct 2008 13:23:00 +0000

Hayao Miyazaki-н "Сан Мононоки гүнж" хүүхэлдэйн кино 1997 онд дэлгэцэнд гарсан боловч өнөөдрийг хүртэл хүүхэд, томчуулгүй дурлан үздэг кино хэвээрээ л байна. Би өмнө нь орос хэл дээр үзэж байсан боловч сая үзэхдээ нүд салгалгүй шимтэн үзлээ.
Зорилгодоо хүрэх тэмүүлэл, зүтгэл, эр зориг, хүч чадал, хайр дурлал, гэнэн сэтгэл, далд санаа, өшөө хорсол гээд хүмүүний амьдралд байх бүхий л зүйлсийг хүмүүс болон амьтдаар төлөөлүүлэн маш сонирхолтойгоор дүрслэн гаргасан. Японы иймэрхүү хүүхэлдэйн кинонууд анимац сайнгүй хэдий ч дүрс, зураглалыг нарийн сайн гаргаж, дуу хоолой, агуулгаар хүний сэтгэлийг татаж чаддаг.
Эх дэлхийгээ хайрлан хамгаалах, хүн бол байгалийн нэг хэсэг нь юм гэсэн философийг балчир хүүхдүүдэд сонирхолтой адал явдлаар ойлгуулж чадахуйц дүрслэлтэй. 5-с дээш насны хүүхдүүд ямар ч гэсэн ойлгох бол уу.
Харин бүсгүйчүүдийн хувьд сонирхол татсан өрнөлүүд бас бий. Жишээ нь төмрийн тосгоны бүсгүйчүүд Ашитакаг хараад "Ямар царайлаг юм бэ?" гэж шагширцгаах, Сан гүнжийг аваад тосгоноос явахад нь буудах гээд чадахгүй байх, эргээд ирэхэд нь баярлан угтан авцгаах зэргээр сайхан залуу харсан бүсгүйчүүдээс гарч болох аалийг эвтэйхэн харуулсан бөгөөд Ашитака ч энэ давуу талыг сурмагаар өөрийн талд ашигтайгаар эргүүлчихдэг сэргэлэн залуу аж.
Төмрийн тосгоны ахлагч хатагтай Эбоши ухаалаг, аймшиггүй зоригтой, эрэлхэг бүсгүй хэдий боловч гэнэдэж алдаа гаргаж байгаагаар харуулснаар "эмэгтэй хүн бол эмэгтэй л хүн" гэсэн санааг эвлэгхээн гаргачихсан мэт санагдав.
Кинонд чимэг нэмсэн, бас ч үгүй хамгийн гол тайллын эзэн болсон "модон шаахайт" Жиго доожоогүй царайлж явах мөртлөө цагаа тулахаар хачин сайн зодолдож, сонин модон шаахайтайгаа сурмаг гүйхийг нь харахаар инээд хүрмээр.
Уламжлал ёсоор эцсийн эцэст бүх зүйл сайхнаар төгсч Ашитака нутаг руугаа буцалгүйгээр төмрийн тосгонд, гүнж ойдоо үлдэнэ. Тэр хоёр хамт байх бол уу? Хүүхдүүдийн хувьд бол тийм, харин томчуудын хувьд бол мэдээж үгүй. Гэхдээ Ашитака ямар ч гэсэн үлдсэн.
Энэ киноноос надад хамгийн таалагдсан дүр бол Сан гүнжийн ээж Мори чоно. Харин Shishigami ойн савдаг түүний амийг авчихсан...
Киноноос сэтгэлд хамгийн тод үлдсэн үг бол Ашитакагийн хэлсэн: To see with eyes unclouded...

Midnight Meat Train

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Fri, 26 Sep 2008 03:21:00 +0000

Ryuhei Kitamura-н энэ киног үзэхгүй байсан нь дээр дээ. Сонирхол татсан ганц л зүйл байсан нь зурагчин залуугийн авсан зурагнууд. Ялангуяа бага насны хүүхдүүд болон эмэгтэйчүүд үзэх огт хэрэггүй.
Ямар ч утга учиргүй, цаг, мөнгөний гарз гэж миний бие дүгнэв.

Тодруулга:
Дашрамд дурдахад найруулагч нь Япон боловч кинонд Bradley Cooper, Leslie Bibb, Brooke Shields нар тоглосон агаад үйл явдал Нью-Йоркод өрнөнө. Гэхдээ энэ киноны тухай бичмээргүй байна.

Эрх чөлөөг мэдрэхүй буюу тэвчээрийн бүслүүрийг тас татав

saruultuya.j@gmail.com (J. Saruultuya) — Tue, 23 Sep 2008 05:44:00 +0000

Намар. Улаан, шаргал, шав шар, ногоон, хүрэн, хар, түмэн янзын өнгөөр гоёсон нутгийнхаа намрыг үнэрлээд ирсэн би гэдэг хүн цог хийморь сэргэнэ гэж байдаг бол түүний дээд нь болсон буйзаа. Гагцхүү их удаан энэ богинохон залуу насныхаа юунаас ч үнэтэй цаг хугацааг чухам өөртөө, хайртай хүмүүстээ зориулалгүй явсаар өдийг хүрсэн мэт санагдаж үе үехэн гашуун харамсал зүрхэнд зурсхийгээд өнгөрөх аж.
Хүний нутгийн үүр их эрт цайх. Гэгээ гарангуут нойр минь хаа нэгтээ нисэн алга болоод саглагар модны дор ганцаар таатайхан сууж бодлын ертөнцөд дүүлэх хүсэл төрнө. Ийн суухдаа элдвийг бясалгаж, Ангарагийн хэлснээр "журмын хашаанд" хөөн оруулчихаад удтал хорьж асан хөөрлийн эсүүдийг дураар билчээж, нэгэнтээ намуухан дуулж, нэгэнтээ мэгшин уйлаад... Сэтгэлийн хөдөлгөөн, зүрхний хөөрлийг хүчээр барьсан, нэгэн хэвийн, уйтайхан, завгүй амьдралыг мартсугай хэмээн санана.
Өглөө эртийн энэ хэсэгхэн хугацаа миний дотрыг шинэхэн болгон сэргээж, балчир ахуйгаас том хүн болох гэж яаран байсан тэртээх он жилүүдийн хаа нэгтээ гээгдэн одсон тэр л "БИ" гэх дүр төрхийг эргүүлэн авчирч байх шиг.
Инээд хөөр, уур уцаар, хайр дурлал, зовлон шаналгаа, уй гашуу... Амьдралын жинхэнэ амтыг ийм сэтгэлийн их хөдлөлгүйгээр яахан мэдрэх вэ дээ. Олон тохиохгүй ийм сайхан өглөөний мөч бүхнийг амтлан жарга, хайрлан мансуур...
Бүсгүй минь, нар манджээ...